Wikipedia and Friends!
25 lat polskiej Wikipedii
Wystąpienia
01 · Paragon wiedzyIle metrów ma artykuł Wikipedii?
Za każdym hasłem kryją się poszukiwania źródeł, redakcja tekstu, poprawki i dobór ilustracji. Czytelnik zwykle widzi tylko efekt na ekranie, a podczas łódzkiego spotkania tę pracę można było zobaczyć w nietypowej skali. Marcin Cieślak, znany w Wikipedii jako Saper, przygotował oprogramowanie, które pozwala drukować wybrane artykuły na drukarce paragonowej. Wydruk hasła o EC1 Łódź - Mieście Kultury mierzył blisko trzy metry, a tekst o Narodowym Centrum Kultury Filmowej ponad trzy i pół metra.
To jeden z pomysłów, które towarzyszyły obchodom 25-lecia polskiej Wikipedii. Spotkanie odbyło się 25 września 2026 roku w Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej EC1. Zebrali się na nim wikipedyści i wikipedystki, studenci oraz osoby zainteresowane kulturą i wolną wiedzą. Rozmawiano o historii Łodzi, dokumentowaniu dziedzictwa i efektach projektu EC1 Wiki.
02 · WikirezydencjaEC1 Wiki: wikirezydencja, która udostępnia dziedzictwo przemysłowe Łodzi
Marta Malina Moraczewska, wikirezydentka w EC1 Łódź, przedstawiła EC1 Wiki, projekt rozwijania artykułów Wikipedii, fotografii i źródeł dotyczących EC1 oraz jego otoczenia. Trwał od lutego do sierpnia 2026 roku. W tym czasie powstało lub zostało zaktualizowanych ponad 45 haseł, dokumentacja wizualna objęła ponad 200 fotografii, a publicznie dostępna bibliografia zgromadziła 170 tekstów źródłowych.
EC1 Wiki w liczbach
45+haseł w Wikipedii nowych lub zaktualizowanych
200+fotografii w dokumentacji wizualnej
170tekstów źródłowych w bibliografii
230 tys.+wyświetleń ilustrowanych artykułów w sierpniu 2026
Zasoby powstałe w projekcie mają różne zastosowania. Artykuły pomagają poznawać instytucję i jej otoczenie, bibliografia ułatwia dalsze poszukiwania, a fotografie udostępnione w Wikimedia Commons na wolnych licencjach mogą być ponownie wykorzystywane zgodnie z ich warunkami. Zdjęcia z EC1 posłużyły do zilustrowania haseł dotyczących m.in. Łodzi, dworca Łódź Fabryczna, Gwiezdnych Wojen, cosplayu i wahadła Foucaulta. Tylko w sierpniu 2026 roku artykuły ilustrowane tymi fotografiami wyświetlono ponad 230 tysięcy razy.
W projekt zaangażowali się studenci Katedry Informatologii i Bibliologii Uniwersytetu Łódzkiego. Fotografowali przestrzenie EC1 i Nowego Centrum Łodzi, wyszukiwali źródła oraz przygotowywali materiały multimedialne. Pięć osób w ramach praktyk współredagowało także materiały towarzyszące, w tym broszurę o projekcie. Ze strony uczelni współpracę wspierali dr Monika Janusz-Lorkowska z Katedry IiB oraz dr Zbigniew Gruszka, pełnomocnik Dziekana Wydziału Filologicznego UŁ ds. praktyk zawodowych. Dr Lorkowska brała również aktywny udział w planowaniu i realizacji programu zajęć online dotyczących dokumentacji i ładowania zasobów graficznych do repozytorium Wikimedia Commons oraz współtworzenia bibliografii projektu EC1 Wiki.
Praca przy Wikipedii stała się więc okazją do ćwiczenia umiejętności potrzebnych przy dokumentowaniu dziedzictwa: wyszukiwania informacji, porządkowania źródeł i przygotowywania materiałów do publicznego udostępnienia. Część z tych zadań, jak uzupełnianie Wikidanych czy porządkowanie współrzędnych, to praca z danymi, którą wiele instytucji kultury dopiero odkrywa. Jej efekty pozostają dostępne także po zakończeniu projektu.
03 · Głos instytucjiWspółpraca instytucji kultury z Wikipedią z perspektywy EC1
Adrian Kulesza, kierownik Wydziału Relacji z Klientami EC1 Łódź - Miasta Kultury, opowiedział o współpracy z punktu widzenia instytucji. Nie wszystkie sugestie zespołu zostały uwzględnione przez redaktorów Wikipedii, jednak artykuły stopniowo zyskiwały na jakości. Projekt skłonił pracowników EC1 do spojrzenia na działalność instytucji i sposób komunikowania się z odbiorcami z innej perspektywy.
Hasła Wikipedii opisują rzeczywistość możliwie neutralnie i nie są tekstami promocyjnymi. O tym, czym encyklopedyczność różni się od promocji, piszemy szerzej w tekście „Czy Twoja firma jest encyklopedyczna?”. Jak relacjonował Adrian Kulesza, lektura nowych artykułów sprawiła jednak, że nabrał ochoty, by odwiedzić opisane w nich miejsca i wydarzenia.
Rzetelny, publicznie dostępny zasób informacji może więc uzupełniać komunikację instytucji i pozostaje dostępny długo po zakończeniu wystaw czy projektów.
04 · Miasto w hasłachHistoria Łodzi tworzona przez wiele osób
Spotkanie pozwoliło spojrzeć na miasto z kilku perspektyw. Dr hab. Tomasz Ganicz, łodzianin i jeden z najbardziej doświadczonych polskich wikipedystów, edytujący jako Polimerek, porównał artykuł o Łodzi z 2006 i 2026 roku. Hasło jest dziś trzy razy dłuższe niż dwadzieścia lat temu, a liczba artykułów, które do niego linkują, wzrosła z około 800 do ponad 18 tysięcy.
hasło 3× dłuższe
ponad 22× więcej linków
To efekt wieloletniej pracy redaktorów, wśród których Ganicz wymienił m.in. Arewicza, HuBara, Enteda i Piastu. Przez lata rozwijali teksty o mieście, ładowali zdjęcia i porządkowali kategorie.
Marta Madejska, pisarka i badaczka historii społecznej, autorka m.in. „Alei Włókniarek”, opowiedziała o Miastografie, cyfrowym archiwum społecznym prowadzonym przez Stowarzyszenie Topografie. Mieszkańcy mogą przekazywać do niego fotografie, wycinki prasowe i nagrania historii mówionej, przypisywane do konkretnych miejsc na mapie Łodzi. W ten sposób obok historii budynków i fabryk pojawiają się wspomnienia ludzi, którzy w nich pracowali i żyli.
Miastograf i Wikimedia Commons pokazują dwa sposoby angażowania ludzi w dokumentowanie dziedzictwa. Instytucja kultury może być także miejscem, w którym mieszkańcy, studenci i wolontariusze wspólnie rozwijają zasoby wiedzy.
05 · Wolne licencje w praktyceZ Wikimedia Commons do pracowni sitodruku: wolne licencje w praktyce
Otwarte zasoby znalazły zastosowanie również poza ekranem. Pracownia BLOT przygotowała sitodruk, którego jeden ze wzorów powstał na podstawie fotografii wyładowarki węgla na dziedzińcu EC1. Zdjęcie wykonał Adam Kłosiński, jeden ze studentów praktykantów dokumentujących przemysłowe dziedzictwo EC1, i udostępnił je w domenie publicznej, na zasadach CC0. Każdy może więc wykorzystać je bez ograniczeń, także do celów twórczych. Artystki przekształciły je w grafikę, którą można było drukować w różnych kolorach.
To konkretny przykład ponownego wykorzystania dokumentacji: fotografia obiektu przemysłowego stała się materiałem do pracy twórczej. Na tej samej zasadzie działają zdjęcia z konkursu Wiki Lubi Zabytki: raz udostępnione na wolnej licencji lub w domenie publicznej mogą ilustrować hasła, publikacje i prace artystyczne. W połączeniu z wydrukami haseł sitodruk pokazał, że spotkanie wokół Wikipedii może łączyć rozmowę o źródłach i historii z praktycznym korzystaniem z otwartych zasobów.
06 · KonferencjaOd rezydencji do społeczności: EC1 na konferencji Open Knowledge w Katowicach
Doświadczenia z EC1 będą także tematem wystąpienia Marty Moraczewskiej „From Residency to Community: Developing Open Knowledge for Industrial Heritage at EC1 Łódź” na konferencji „Open Knowledge: Wikimedia & Research in the CEE Region”, którą Wikimedia Polska współorganizuje z Wikimedia Ukraina we współpracy z Uniwersytetem Śląskim.
Autorka przedstawi współpracę instytucji kultury, Uniwersytetu Łódzkiego i Wikimedia, rozwijaną podczas sześciomiesięcznej rezydencji wikipedystycznej, w której uczestniczyli studenci Katedry Informatologii i Bibliologii Uniwersytetu Łódzkiego. Omówi również organizację wspólnych działań, koordynowanie udziału studentów i wyzwania administracyjne, a także sposoby, by współpraca mogła trwać po zakończeniu rezydencji. Wnioski z EC1 mogą przydać się innym instytucjom kultury, które chcą współpracować z uczelniami.
Projekt rozpoczął się od uzupełniania i aktualizowania artykułów Wikipedii. Z czasem połączył fotografowanie, uzupełnianie Wikidanych, wywiady z ekspertami, porządkowanie danych i współrzędnych oraz współpracę wikipedystów, wykładowców, studentów i pracowników EC1. Wokół wspólnego zadania powstała sieć osób i działań. To ona łączy łódzkie spotkanie z wystąpieniem na konferencji.
Zobacz efekty EC1 Wiki
Hasła powstałe i rozwijane w EC1 Wiki
Bibliografia projektu w ZoteroDokumentacja fotograficzna w Wikimedia CommonsPracujesz w muzeum, bibliotece, archiwum lub na uczelni i chcesz udostępnić swoje zasoby w Wikipedii? Porozmawiajmy o współpracy.
Zapytaj o współpracęZaangażowani w projekt
Katedra Informatologii i Bibliologii, Wydział Filologiczny Uniwersytetu ŁódzkiegoStowarzyszenie Topografie (Miastograf.pl)Społeczność Wikimedia
Czytaj także na blogu
Źródła i materiały
Wpis powstał na podstawie relacji ze spotkania „Wikipedia and Friends!” oraz opisu wystąpienia Marty Moraczewskiej na konferencji Open Knowledge.
- „Wikipedia and Friends!”: relacja z jubileuszowego spotkania w Łodzi. Opis wydarzenia, prezentowanych działań i efektów EC1 Wiki, ze zdjęciami wybranymi przez autorkę.
- EC1 Wiki: strona projektu. Informacje o dokumentowaniu EC1 Łódź i jego otoczenia w projektach Wikimedia.
- Artykuły powstałe i rozwijane w EC1 Wiki. Zestawienie haseł opracowanych w ramach projektu.
- Bibliografia EC1 Wiki w Zotero. Publicznie dostępny zbiór materiałów źródłowych.
- Materiały EC1 Łódź w Wikimedia Commons. Warunki wykorzystania podano na stronach poszczególnych plików.
- „From Residency to Community”: opis wystąpienia Marty Moraczewskiej. Abstrakt prezentacji o współpracy EC1, Uniwersytetu Łódzkiego i Wikimedia.
- Open Knowledge: program konferencji. Tematyka i harmonogram wydarzenia.
Marta Malina Moraczewska jest animatorką projektów edukacyjnych w internecie, wikipedystką i specjalistką zajmującą się otwartą kulturą i udostępnianiem dziedzictwa w sieci. Od lat współpracuje z instytucjami kultury, muzeami i bibliotekami, łącząc Wikipedię, Wikimedia Commons, edukację i cyfrowe zasoby kultury. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2020, „Nawigator szkolny”).
Współtworzyła m.in. projekty „Faras w Wikipedii”, „Dzielimy się Łodzią”, „Etnografia Karpat” i „Cyfrowe dziedzictwo: Pamięć dla przyszłości”; w 2026 roku była wikirezydentką w EC1 Łódź - Miasto Kultury, gdzie prowadziła projekt EC1 Wiki.
Fot. Saper, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
