Skarby Biblioteki Czartoryskich dostępne dla każdego: Wikirezydencja otwiera historię na świat
Choć budynek Biblioteki Książąt Czartoryskich w Krakowie przechodzi obecnie gruntowną modernizację, jej najcenniejsze skarby są bliżej nas niż kiedykolwiek. Dzięki czteroletniej wikirezydencji realizowanej we współpracy z Muzeum Narodowym w Krakowie, unikatowe archiwum polskiej nauki i kultury staje się globalnym, cyfrowym zasobem dostępnym w Wikipedii dla każdego poszukiwacza wiedzy.
Od Hołdu Pruskiego po listy Chopina – unikatowe zbiory w cyfrowym obiegu
Biblioteka Czartoryskich to imponujący zbiór 321 tysięcy woluminów, w tym bezcenne iluminowane rękopisy i starodruki z całej Europy. Dzięki projektowi współfinansowanemu przez Unię Europejską, te rzadkie obiekty trafiają do Wikimedia Commons, czyli wspólnego magazynu darmowych mediów. W samym 2025 roku udostępniono 41 kluczowych plików, wśród których znalazły się dokumenty o fundametalnym znaczeniu dla polskiej państwowości, takie jak Przywilej koszycki czy oryginał traktatu znanego jako hołd pruski (Traktat krakowski).
Więcej niż zdjęcia: Dane, które łączą świat i budują dostępność
Za włączanie biblioteki do Wikipedii odpowiada wikirezydentka Agata Stadnicka – historyczka sztuki i doświadczona wikipedystka, znana ze swojego zaangażowania w akcję „WikiMatejko” czy bicie rekordu Guinnessa w edytowaniu Wikipedii. Jej praca to nie tylko dodawanie zdjęć, ale przede wszystkim dbanie o to, by wiedza była rzetelna i dostępna globalnie. Dzięki 314 edycjom w Wikidanych informacje o krakowskich zbiorach są teraz lepiej rozumiane przez algorytmy wyszukiwarek, co ułatwia pracę badaczom na całym świecie.
Efekty tych działań widać w liczbach: materiały z Biblioteki ilustrują już 35 artykułów w aż 17 wersjach językowych Wikipedii – od angielskiej i niemieckiej, po gruzińską czy wietnamską.
Maraton, nie sprint: strategiczny plan działania
To jednak dopiero początek. Zaplanowana na lata 2024–2028 rezydencja to proces, w którym obok oficjalnych dokumentów państwowych, świat zyska dostęp do prywatnej korespondencji rodziny Czartoryskich, obejmującej również listy związane z takimi postaciami jak Fryderyk Chopin czy Cyprian Kamil Norwid. Każdy z tych obiektów jest opatrywany wysokiej jakości opisem, nad którym pracują wikirezydentka oraz zespół biblioteki, przygotowując instytucję do roli nowoczesnego, „przyjaznego wiki” ośrodka kultury.
Nowoczesna twarz ochrony dziedzictwa
Działania te są elementem projektu „Biblioteka Książąt Czartoryskich – rozbudowa i przebudowa”, który uzyskał dofinansowanie z programu FENIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko). Jest to dowód na to, że modernizacja budynku nie musi oznaczać zamknięcia na odbiorcę. Wręcz przeciwnie – to czas intensywnego budowania cyfrowego mostu między Krakowem a światem. Biblioteka Czartoryskich staje się częścią globalnej sieci wiedzy, podążając śladami największych instytucji, takich jak holenderskie Rijksmuseum. Dzięki współpracy GLAM-Wiki z Wikimedia Polska, polskie dziedzictwo naukowe – od iluminowanych atlasów po pamiątki po Mikołaju Koperniku – staje się żywe, otwarte i gotowe na spotkanie z nowymi pokoleniami odbiorców.
Wikirezydencja: porozmawiajmy o współpracy i planie działań
Wikirezydencja to sprawdzony model współpracy, który pozwala instytucjom kultury trwale funkcjonować w globalnym obiegu informacji. Jeśli Twoje muzeum, biblioteka lub galeria szuka sposobu na nowoczesne upowszechnianie zbiorów i chce zwiększyć ich zasięg wśród odbiorców na całym świecie, zapraszamy do kontaktu z Wikimedia Polska.
Nasze doświadczenie pokazuje, że wikirezydencja to nie tylko dodawanie zdjęć do Wikipedii, lecz strategiczne partnerstwo, które wzmacnia rozpoznawalność instytucji i rozwija jej kompetencje cyfrowe. Pomożemy Ci zaplanować działania długofalowe, przeszkolimy zespół i wspólnie opracujemy plan, dzięki któremu zbiory będą systematycznie wykorzystywane w edukacji i nauce – przez całą dobę. Zachęcamy do kontaktu, aby omówić możliwy zakres współpracy i kolejne kroki.
Postępy prac i aktualności można śledzić na stronie projektu w Wikipedii. W ten sposób zasoby kultury i wiedzy są konsekwentnie udostępniane i wykorzystywane przez odbiorców na całym świecie.
Linki:
Redakcja oraz dobór zdjęć i grafik:
Agata Stadnicka
