Wikipedia na Kurpiowszczyźnie po raz czwarty!

Wikipedia na Kurpiowszczyźnie po raz czwarty!

Maria Weronika Kmoch, Członkini Zarządu Wikimedia Polska

Bogactwo lokalnego dziedzictwa regionów etnograficznych Polski zasługuje na odpowiednie opisanie i udokumentowanie. To właśnie jest celem akcji realizowanego przez Wikimedia Polska wikiprojektu EtnoWiki. Mamy za sobą kilka akcji m.in. Rok obrzędowy z Wikipedią, Etnografia Karpat, Żywa tradycja w Wikipedii. Brakowało mi jednak czegoś, co obejmie szarą (dosłownie) plamę na mapie Polski – mój rodzinny region, czyli Kurpie.

Od pomysłu do edytonu: pierwsze kroki i motywacje

Widziałam błędy w hasłach, zauważałam, że – choć w regionie wydano mnóstwo literatury – zgromadzona wiedza nie ma odzwierciedlenia w encyklopedii, której tak wiele osób codziennie używa. Brakowało zdjęć dokumentujących strój kurpiowski, zwyczaje i zabytki, których można by było użyć do prezentacji, w mediach, jako materiały edukacyjne. To, co często stoi za pierwszymi krokami w Wikipedii, czyli zdenerwowanie, że czegoś brak, przekonanie, że coś można zrobić lepiej, legło u podstaw pomysłu na edyton na Kurpiach o Kurpiach. Nie chciałam działać sama, zaproponowałam więc aktywność dla chętnych regionalistów/tek, historyków, osób pracujących w instytucjach kultury i szkolnictwie, działających w samorządach i NGOs. I okazało się, że był to strzał w dziesiątkę.

Jak pracujemy: format akcji i program edytonu

Od 2022 r. Stowarzyszenie Wikimedia Polska organizuje projekt Wikipedia na Kurpiowszczyźnie, którego celem jest zwiększenie widoczności regionu kurpiowskiego w największej encyklopedii świata za pomocą nowych rzetelnych treści oraz materiałów fotograficznych. Wszystkie edycje wyglądały podobnie: spotykamy się w regionie w lipcu i 1. dyskutujemy o dziedzictwie i Wikipedii podczas minikonferencji, 2. uczymy (się) edytować Wikipedię i Wikimedia Commons, 3. spacerujemy i oglądamy zabytki lub skanseny/izby regionalne (od razu fotografując, by mieć materiał do Wikimedia Commons), 4. próbujemy lokalnych przysmaków. Następnie przez kilka miesięcy pracowaliśmy zdalnie, tworząc nowe treści i poprawiając istniejące.

Trzy edycje w terenie: Kadzidło, Pułtusk–Pniewo, Myszyniec–Zdunek

Pierwsza edycja to spotkanie w Kadzidle, druga w Pułtusku i Pniewie, trzecia w Myszyńcu i Zdunku. Zeszłoroczna odsłona była wyjątkowa, bo po raz pierwszy mieliśmy temat przewodni – dziedzictwo muzyczne regionu. Właśnie z tego powodu program spotkania został rozszerzony o punkty otwarte dla wszystkich zainteresowanych – dwa spotkania śpiewacze, na których można było się nauczyć pieśni charakterystycznych dla regionu (leśnych i trampanych), i potańcówkę z muzyką graną na żywo przez tradycyjne kapele. Poza tym po raz pierwszy akcja miała charakter konkursu edycyjnego.

Warto przywołać konkretne liczby, które świadczą o wymiernych sukcesach.

Wyniki i statystyki projektu (2022–2024)

Pierwsza edycja (14 lipca – 5 września 2022 r.)::

• 12 osób na edytonie, łącznie (także w działaniu zdalnym) ponad 30 w 
• rozbudowa 106 haseł
• nowe 33 hasła
• ponad 800 zdjęć w Wikimedia Commons + 81 zdjęć z wydarzenia
• w czywieszu 17 haseł
• 1 artykuł zyskał status Dobrego Artykułu, 3 kolejne nominowane do wyróżnienia.

Zdjęcia z pierwszej edycji

Druga edycja (20 lipca – 8 października 2023 r.):

• 22 osoby na edytonie, 18 osób działających zdalnie w całej akcji (w tym 9 osób z poprzedniej edycji)
• 185 zdjęć w Wikimedia Commons + 126 zdjęć z wydarzenia
• rozbudowa 103 haseł
• 25 nowych haseł
• 7 haseł napisanych/rozbudowanych podczas bicia Rekordu Guinnessa
• w czywieszu 7 haseł
• hasło Kurpie Białe Artykułem na Medal.

Zdjęcia z drugiej edycji

Trzecia edycja (25 lipca – 14 października 2024 r.):

• 20 osób na edytonie, w całym projekcie łącznie 50 osób ( w tym 10 osób z poprzednich edycji)
• prawie 2,5 tys. kurpiowskich plików w Wikimedia Commons + 626 plików z wydarzenia, w tym 2 śpiewniki z pieśniami leśnymi i trampanymi (teksty + linki do nagrań audio i video)
• nowe muzyczne kategorie na Commons, a wnich 10 profesjonalnych nagrań audio tradycyjnych pieśni kurpiowskich oraz 48 nagrań wideo, m.in. tańców tradycyjnych
• książka ks. W. Skierkowskiego Puszcza kurpiowska w pieśni w Wikiźródłach
• rozbudowa 122 haseł
• 18 nowych haseł
• 10 haseł w czywieszu
• 7 haseł w czywieszu.

Zdjęcia z trzeciej edycji

Mapy i grafiki do pobrania: Kurpie Zielone i Białe

Ogrom naszej pracy uświadamia porównanie map wykonanych przez Sławomira Borewicza ilustrujących ilość treści w Wikimediach na temat obszaru danego powiatu/gminy. Byliśmy szarą plamą na mapie Polski, ale to już przeszłość. Poza tym w 2024 r. powstały grafiki pokazujące położenie Kurpi Zielonych i Kurpi Białych na mapie Polski oraz zasięg terytorialny regionów. Bierzcie i korzystajcie!

Mapy Sławka można stąd pobrać, tu mam je z opisami

Mapy: Kurpie Zielone i Białe na mapie Polski, Kurpie Zielone, Kurpie Białe

Partnerstwa lokalne, wsparcie i finansowanie

Cieszymy się, że naszą inicjatywę wspierają samorządy, na terenie których się spotykamy, instytucje kultury, NGOs i inne podmioty, które przekazują np. publikacje na upominki i nagrody dla uczestniczących (np. Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Związek Kurpiów, Wydawnictwo Aleksander z Pułtuska, Narodowy Instytyt Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie – biuro regionalne w Pułtusku), a lokalne podmioty włączają się w organizację edytonów (np. Siedlisko Zuraśka w Zdunku, Regionalne Centrum Kultury Kurpiowskiej w Myszyńcu). Każda edycja to również wsparcie ze strony regionalnych bibliotek, które udostępniają literaturę na edytony. Lokalne media też nas wspierają, dzięki czemu słychać o nas w mediach – dziękujemy! Edycja 2022 r. miała charakter pilotażowy i, podobnie jak edycja 2023 r., była prowadzona w oparciu o środki własne WMPL. W trzeciej edycji otrzymaliśmy zewnętrzne fundusze (Fundacja Totalizatora Sportowego), co pozwoliło na zwiększenie skali działań. Jestem wdzięczna zespołowi pracowniczemu WMPL za ogomne wsparcie i pomoc w organizacji projektu.

Historie uczestników i wpływ społeczny projektu Wikipedia na Kurpiowszczyźnie

Dla mnie jako pomysłodawczyni i koordynatorki projektu ważne jest to, że znajomości powstałe dzięki edytonom na Kurpiach mają się dobrze i przekładają na różne inicjatywy lokalne i ponadlokalne. Umożliwiając sieciowanie ludzi z Kurpi Zielonych i Białych, wymianę doświadczeń i pozytywnej energii społecznej, obserwujemy wzmacnianie tożsamości regionalnej oraz wzrost umiejętności cyfrowych. Są wśród nas osoby, które pierwsze kroki w Wikipedii stawiały w edycji 2022, a już rok później wspierały innych w edytowaniu – to historia Doriana Olszewskiego. Nigdy nie zapomnę miny Małgorzaty Makowskiej, gdy załadowała do Commons pierwsze wykonane przez siebie zdjęcie – tę chwilę uwieczniłam i często pokazuję jako przykład autentycznej radości ze współtworzenia zasobu wolnej wiedzy. Dawid Nowotka jest z nami od pierwszej edycji i konsekwentnie tworzy treści o kurpiowsko-mazurskim pograniczu. Fotograf Daniel Gołaś dzieli się dobrymi jakościowo zdjęciami, podobnie jak Agnieszka Zielewicz i Małgorzata Fruba dokumentujące wydarzenia dotyczące dziedzictwa muzycznego w regionie. Moja siostra Magdalena, działając jako Jednorożanka, wówczas siedemnastoletnia, napisała i rozbudowała kilka haseł. Cieszy też to, że w projekcie biorą udział: doświadczony wikipedysta Leszek Dobrowolski, którego Kurpie ujęły najpierw podczas wycieczek rowerowych, a potem przez gościnność ludzi, których poznał podczas edytonu, i administrator Kacper Szymański, którego doświadczenie regionalno-wikipedystyczne jest dla nas dużym wsparciem. Mamy też innego typu sukcesy. Osoby biorące udział w zeszłorocznych potańcówkach, które przyszły na wydarzenie zainteresowane muzyką, dowiedziały się, że  działamy w ramach projektu i, co najważniejsze, że Wikipedię można edytować, że one też mogą dołożyć cegiełkę do tego projektu. Dziennikarze lokalnych i ogólnopolskich mediów korzystają ze zdjęć załadowanych do Wikimedia Commons podczas projektu, by zilustrować swoje teksty. W mediach pojawiło się więcej wzmianek o projekcie niż o Wikimanii w Katowicach. W 2024 r. w ciągu zaledwie 2 miesięcy trwania projektu zanotowaliśmy ponad 100 tys. wyświetleń artykułów poświęconych Kurpiom, co świadczy o znaczącym wzroście zainteresowania kulturą tego regionu. Udział osób spoza regionu stworzył szansę na zaadaptowanie modelu kurpiowskiego do wydarzeń w innych częściach Polski.

Reportaż z edycji 2024 r.:

Wypowiedzi osób biorących udział w projekcie:

Start czwartej edycji: konkurs edycyjny 25 sierpnia – 6 października 2025

Z dniem 25 sierpnia 2025 r. ruszamy z czwartą edycją projektu. Jest to konkurs edycyjny, który potrwa do 6 października. W wyzwaniu mogą wziąć udział wszystkie osoby edytujące Wikipedię – zarówno doświadczone w edytowaniu, jak i te, które podczas trwania konkursu będą stawiać swoje pierwsze kroki w Wikipedii. Zależy nam, by powstały nowe artykuły, a te dostępne już w Wikipedii zyskały nową jakość. Zachęcamy do dodawania zdjęć i innych multimediów dotyczących Kurpiowszczyzny. Na najaktywniejsze osoby czekają nagrody!

Dołącz do projektu: strona WWW i grupa na Facebooku

O projekcie więcej przeczytacie na naszej stronie. Zachęcamy do dołączenia do grupy na FB, gdzie wymieniamy się literaturą, pomagamy sobie technicznie i merytorycznie, wspieramy początkujące osoby. Planujemy też webinar dla początkujących. Zaglądajcie na stronę projektu i działajcie! Kliknij edytuj i poczuj siłę społeczności, poczuj siłę lokalności w Wikipedii!