Administratorzy Wikipedii. Podsumowanie raportu „Rekrutacja, utrzymanie i odpływ administratorów_ek Wikipedii”

Gdzie się podziali wszyscy admini? Podsumowanie raportu

Katarzyna Makowska, Menadżerka ds. Otwartej Nauki w Wikimedia Polska

W tegorocznych wydaniach biuletynu pisałam już o Research Showcase, comiesięcznych spotkaniach poświęconych badaniom związanym z ruchem Wikimediów. Podczas spotkania w lutym tego roku, zespół badawczy Wikimedia Foundation (WMF Research) zaprezentował wyniki raportu „Rekrutacja, utrzymanie i odpływ administratorów_ek Wikipedii”. Dziś go podsumuję, tym bardziej, że niedawno został opublikowany raport z naszego własnego projektu admińskiego (patrz: sekcja Wsparcie społeczności poniżej).
Na wstępie członkowie zespołu zaznaczyli, że mimo że administratorzy mają kluczowe znaczenie dla zachowania wiarygodności treści w Wikipedii, dotychczas brakowało porównawczych danych dotyczących różnych wersji językowych Wikipedii oraz podstawowych statystyk dotyczących administratorów. Raport ma na celu wypełnienie tej luki. W ramach projektu zbadano wzorce utrzymywania i odejść administratorów oraz przeanalizowano powody, dla których osoby podejmują tę rolę, pozostają na stanowisku lub z niej odchodzą.
Do sporządzenia raportu autorzy (Eli Asikin-Garmager, Yu-Ming Liou, Claudia Lo, Caroline Myrick) użyli mieszanych metod: przeanalizowali aktywność administratorów w 21 wybranych większych Wikipediach, a także przeprowadzili ankiety wśród ponad 2000 obecnych i potencjalnych administratorów w sześciu Wikipediach (w tym polskiej) oraz wywiady z 12 byłymi administratorami. Poniżej przedstawiam podsumowanie informacji, które udało im się zebrać i płynących z nich wniosków.

Kim są administratorzy Wikipedii?

Administratorzy i administratorki Wikipedii to:

• Grupa ok. 4000 osób, w tym w większości operatorzy systemu (sysops) plus setki użytkowników z innych grup mających uprawnienia administratorskie (m.in. w rosyjskiej, japońskiej czy perskiej Wikipedii. Ok. jednej trzeciej adminów nie ma uprawnień sysops).
• W większości mężczyźni – 63–92 proc. w różnych Wikipediach, podobnie jak w samej społeczności. Zbliżone statystyki określają potencjalnych administratorów, co sugeruje, że niższy odsetek kobiet wśród adminów nie jest związany z przepływem (przyjmowaniem osób do grona administratorskiego), a raczej ze specyfiką kandydatów.
• Często osoby z wyższym wykształceniem – 50 proc. administratorów podało, że ma tytuł magistra lub studiuje na studiach magisterskich.
• Grupa, która może się starzeć; z danych angielskiej Wikipedii wynika, że obecni admini często zostawali administratorami, gdy byli młodsi, natomiast teraz osoby rzadziej wchodzą w tę rolę w młodym wieku, definiowanym jako przedział między 18 a 29 rokiem życia. Obecnie osoby młode stanowią 7 proc. wśród administratorów i 18 proc. wśród potencjalnych administratorów. To wskazuje na wyraźne wyzwania związane z rekrutacją młodszych kandydatów na adminów

Jak pracują administratorzy i administratorki Wikipedii?

Zespół badawczy zaznaczył, że praca admina obejmuje bardzo szeroki zakres działań, a część z nich jest niezwykle trudno zmierzyć. Gwoli spójności, w tym badaniu skupili się zatem na czterech elementach pracy: blokowaniu użytkowników, ochronie stron, usuwaniu stron i zmianach praw użytkowników.
Analizy pokazały, że:

• Większość pracy administratorów jest wykonywana przez ludzi. Działania prowadzone przez boty są zjawiskiem sporadycznym.
• Większość pracy administratorów wykonuje niewielka, bardzo aktywna grupa: 15 proc. najbardziej prężnych administratorów przeprowadza od 50 do 80 proc. wszystkich działań administracyjnych w ciągu miesiąca (zgodnie z danymi z okresu od października 2023 r. do listopada 2024 r.)
• Niewielka część administratorów poświęca wiele czasu na zadania administracyjne: 14 proc. adminów angielskiej Wikipedii twierdzi, że ten rodzaj pracy zajmuje im ponad 8 godzin tygodniowo, w porównaniu z 58 proc., którzy poświęcają na to od zera do dwóch godzin.
• Część administratorów jest nieaktywna:
  • 38 proc. osób pełniących tę funkcję w angielskiej Wikipedii deklaruje, że nie było aktywnych w ciągu ostatnich 30 dni.
  • Zebrane dane sugerują, że ok. 60 proc. brytyjskich adminów nie podjęło żadnych działań administracyjnych w listopadzie 2024 r

Czy tracimy administratorów?

Tak, zwłaszcza w dużych Wikipediach. Z danych zebranych w raporcie, wynika, że:

• Wśród 21 wybranych „dużych” Wikipedii: cztery się rozwijają, cztery są stabilne, a 13 odnotowuje spadek liczby aktywnych administratorów od 2018 r. Polska Wikipedia zaliczona została do tych stabilnych.
• Co ciekawe, ogromna większość mniejszych Wikipedii (233 z 234) wykazuje stabilną lub rosnącą liczbę adminów. Badacze nazwali to „problemem dużych Wikipedii”.
• Wskaźnik odejść administratorów pozostaje stosunkowo stabilny, za to wskaźnik dołączania nowych administratorów spada.

Obecni administratorzy są zmotywowani, a poziom ich wypalenia – jak twierdzą – jest dość niski. Co ważne, niższy wskaźnik retencji i wyższy wskaźnik wypalenia są skorelowane z doświadczaniem znacznego nękania osób w roli administratora i konfliktami z innymi członkami społeczności pełniącymi tę funkcję

Dlaczego administratorzy Wikipedii odchodzą?

Nie ma tu jednego czynnika; odpowiedzią na to pytanie jest raczej współwystępowanie różnych powodów, które są ze sobą powiązane. Te, które padały najczęściej w wywiadach z byłymi administratorami (siedem osób), to:

1. Brak aktywności: poważne zmiany w życiu, poczucie, że nie jest się wystarczająco aktywnym, aby być dobrym administratorem.
2. Konflikty/nieporozumienia z innymi administratorami – nawet jeśli nie są poważne, ale częste lub powtarzające się.
3. Utrata motywacji; byli administratorzy pamiętają presję, aby aktywnie i często wykonywać zadania administracyjne, które są odrębne od redagowania i tworzenia artykułów. Czuli presję, by robić jedno albo drugie, ale nie mieli czasu na obydwa zadania. Presja ta wydawała się narzucona im przez samych siebie, ponieważ nie wspomnieli o mechanizmach kontroli. Była jednak silnie odczuwalna.

Większość z tych problemów pozostaje poza kontrolą społeczności, ale istnieją mechanizmy zapobiegające wypaleniu – tu wspomniano projekt wsparcia administratorów polskiej Wikipedii, wykrywanie przyczyn wypalenia, zadbanie o poprawę samopoczucia administratorów i zdrowia społeczności.

Gdzie są nowi administratorzy?

Ogólnie mówiąc, zainteresowanie objęciem funkcji administratora jest stosunkowo niskie, a proces przyznawania uprawnień (ang. Request For Adminship, RfA) stanowi istotną barierę dla osób, które chciałyby podjąć się tej roli.
Poziom zainteresowania różni się w zależności od projektu: zainteresowanie wśród potencjalnych administratorów jest najniższe w Wikipedii angielskiej i polskiej (odpowiednio tylko tylko 8 proc. i 5 proc. „bardzo zainteresowanych”), a najwyższe w hiszpańskiej i francuskiej (16 proc. i 12 proc. “bardzo zainteresowanych”).  Jednak większość odpowiedzi we wszystkich zbadanych projektach to brak zainteresowania lub jego niewielki poziom.
Jaka jest przyczyna niewielkiego zainteresowania rolą administratora lub jego braku? Przede wszystkim chodzi o czas, który można wtedy poświęcić na edytowanie. Zespół badawczy zauważył, że to ironia losu, biorąc pod uwagę fakt, że duża część zgłoszeń na administratorów i kryteriów ich wyboru opiera się na byciu aktywnym edytorem. Potencjalni administratorzy przekonują, że pełnienie roli adminów jest zbyt czasochłonne i może powodować konflikty z innymi edytorami.
Respondenci opisują proces RfA jako stresujący, mylący i nieprzyjemny. Większość obecnych adminów angielskiej Wikipedii uważa, że zbyt trudno jest dostać tę rolę. Jednocześnie wspominany jest próg wejścia: wielu obecnych administratorów angielskiej Wikipedii jest znacznie bardziej skłonnych do uznania, że kandydaci RfA są obecnie lepiej wykwalifikowani.
Administratorzy angielskiej Wikipedii wspominali „nieoficjalne” wymagania RfA jako najtrudniejszą część procesu.
W trakcie gromadzenia danych, stało się dla badaczy jasne, że sam proces RfA to tylko część problemu, ponieważ to trudności w usuwaniu administratorów (rzeczywiste lub postrzegane) wydają się być jedną z przyczyn, dla których tak trudno jest przyjąć nowych administratorów. Sposobom usuwania administratorów (w przeciwieństwie do dobrowolnego ustąpienia) dotychczas poświęcono mniej uwagi niż wnioskom o zwolnienie z funkcji administratora. Autorzy raportu wspomnieli, że ciekawym kolejnym krokiem byłoby zatem zbadanie polityki usuwania adminów i sprawdzenie jej wpływu na inne opisane tu zjawiska.

Zalecenia

Prezentację i sam raport wieńczy zbiór rekomendacji: dla Fundacji (jedynie w roli wspierającej), dla społeczności podejmujących decyzje i do przyszłych badań. Ważnym pytaniem było tutaj: czego chcą sami administratorzy? Rekrutacja, wsparcie w przypadku konfliktów, polityka dotycząca konfliktów i automatyzacja podawane były jako podstawowe priorytety.

Polityki i zasady przyjęte przez społeczność:

1. Rozważenie programów, które zostały wykorzystane gdzie indziej, aby wesprzeć obecnych administratorów i zwiększyć napływ nowych osób do tej roli, np. takich jak działania w polskiej, niemieckiej i francuskiej Wikipedii.
2. Ustanowienie lepszych metod wsparcia dla kandydatów na administratorów może pomóc w zmniejszeniu stresu związanego z procesem RfA i zwiększyć liczbę kandydatów, którzy pomyślnie przejdą ten proces.
3. Rozdzielenie zadań administratorów może pomóc w rozłożeniu obciążenia pracą administratorów, zapewniając jednocześnie potencjalnym adminom więcej możliwości do nauki przed przyznaniem pełnych uprawnień, a co za tym idzie, do odniesienia sukcesu w tej roli.

Wspierająca rola Fundacji:

1. Zapewnienie społecznościom lepszego dostępu dodanych i informacji, które mogą być wykorzystane do lepszej oceny sytuacji i podejmowania adekwatnych decyzji.
2. Zapewnienie wsparcia finansowego i logistycznego na inicjatywy pomiędzy Wikipediami i projektami, skupione na administratorach.
3. Poprawa automatyzacji powtarzalnych zadań wykonywanych przez administratorów, aby pomóc w rozłożeniu i zmniejszeniu obciążenia pracą. W tym, zbadania sposobów zintegrowania zadań administratorów z procesami edytowania – aby były one bardziej podobne do edytowania i nie odwracały uwagi od tych zadań.

Co myślicie o doniesieniach i wnioskach z tego raportu? Piszcie w komentarzach.
Więcej informacji znaleźć można w raporcie (skrócona wersja html lub pełna wersja pdf). Można też obejrzeć prezentację na youtube oraz prezentowane slajdy podsumowujące raport (materiały w języku angielskim).