WikiChełmoński
2025 podsumowanie

WikiChełmoński. Podsumowanie akcji czyli jak muzeum może współpracować z Wikipedią

WikiChełmoński to projekt, w którym wystawa muzealna staje się punktem wyjścia do budowania trwałej, cyfrowej ścieżki zwiedzania w projektach Wikimedia – przede wszystkim w Wikipedii, Wikimedia Commons i Wikidanych. To także projekt zwiększający widoczność dzieł artysty i opisujących ich kontekst.

W 2025 roku Stowarzyszenie Wikimedia Polska, Muzeum Narodowe w Poznaniu i Muzeum Narodowe w Krakowie połączyły siły, by popularyzować twórczość Józefa Chełmońskiego – jednego z najważniejszych polskich malarzy realizmu – w oparciu o aktualną wiedzę kuratorską, badania i zbiory muzeów.

Rezultatem jest nie tylko spektakularny przyrost treści o Chełmońskim w Wikipedii, ale też dodatkowa ścieżka zwiedzania wystawy, dostępna z poziomu telefonu każdej osoby odwiedzającej ekspozycję w Muzeum Narodowym w Krakowie – dzięki systemowi QRpedia.

Na czym polegał projekt?

WikiChełmoński został zaplanowany jako połączenie pracy muzeów, społeczności Wikipedii oraz zespołu Wikimedia Polska:

Wspólne zdefiniowanie zakresu

Kuratorki i kuratorzy wskazali najważniejsze dzieła, wątki i konteksty twórczości Chełmońskiego – od motywów wiejskich, przez przedstawienia zwierząt, po pejzaże i sceny historyczne. Na tej podstawie powstała lista artykułów i haseł do rozwinięcia w Wikipedii.
Praca w Wikipedii

Wolontariuszki i wolontariusze oraz osoby związane z muzeami tworzyli i rozbudowywali artykuły o obrazach Chełmońskiego, jego biografii, tematach pobocznych (np. gatunki ptaków, konie, krajobrazy), a także kontekstach historycznych i przyrodniczych.
Tłumaczenia na inne języki

Wybrane hasła zostały przetłumaczone m.in. na język angielski i esperanto, co przekłada się na większą rozpoznawalność artysty poza Polską i stanowi dodatkowy zasób wiedzy dla badaczy, osób zainteresowanych sztuką czy obcokrajowców zwiedzających wystawę.
Wikidane – uporządkowane informacje o dziełach

Dla obrazów Chełmońskiego przygotowano i uzupełniono elementy w Wikidanych – bazie wiedzy powiązanej z Wikipedią. Dzięki temu dane o dziełach (autor, tytuł, data, technika, miejsce przechowywania) mogą być ponownie wykorzystywane w innych serwisach, aplikacjach, katalogach czy infoboksach na stronach muzeów.
Wikimedia Commons – reprodukcje dzieł w otwartym dostępie

Do repozytorium Wikimedia Commons trafiło ponad 200 wysokiej jakości reprodukcji dzieł Chełmońskiego – wiele z nich po raz pierwszy dostępnych w otwartych zasobach. Równolegle uporządkowano drzewo kategorii, a każdemu obrazowi przypisano osobną kategorię i powiązano ją z odpowiednim elementem Wikidanych.
Szkolenia i wsparcie mentorskie

Zespół Wikimedia Polska prowadził szkolenia z edytowania Wikipedii i pracy z projektami siostrzanymi (Commons, Wikidane), zarówno dla społeczności, jak i dla pracowników muzeów.
QRpedia na wystawie w MNK

W przestrzeni wystawy w Muzeum Narodowym w Krakowie wdrożono system QRpedia – kody QR prowadzą bezpośrednio do odpowiednich artykułów na Wikipedii, w języku dopasowanym do ustawień telefonu. To pierwszy przypadek w Polsce, kiedy Wikipedia pełni rolę faktycznego przewodnika po wystawie muzealnej. Zostało w ten sposób opisanych 10 dzieł artysty i jest to świetny przykład jak odwiedzający mogą czerpać wiedzę o artyście, obrazach, otoczeniu z różnych źródeł już w trakcie zwiedzania wystawy.

WikiChełmoński w liczbach

Projekt WikiChełmoński przyniósł wymierne efekty w całym ekosystemie Wikimedia:

Co zyskały muzea?

Z perspektywy muzeów WikiChełmoński to nie tylko „kampania w Wikipedii”, ale inwestycja w długoterminową obecność kolekcji w obiegu cyfrowym:

Trwały kontekst merytoryczny

Teksty przygotowane we współpracy z muzeami pozostają w Wikipedii także po zakończeniu wystawy. Odwołują się do aktualnego stanu badań, katalogów i literatury – stając się uzupełnieniem katalogu wystawy i materiałów edukacyjnych.
Dostępność cyfrowa i inkluzywność

Opisy alternatywne ilustracji (alt-teksty) poprawiają dostępność treści dla osób z niepełnosprawnościami wzroku. To spójne z obowiązującymi standardami dostępności w instytucjach kultury.
Lepsza widoczność w wyszukiwarkach

Połączenie Wikipedii z Wikidanymi sprawia, że informacje o obrazach są lepiej „zrozumiałe” dla wyszukiwarek i systemów rekomendacyjnych. W praktyce oznacza to, że potencjalni odbiorcy łatwiej trafiają na informacje o twórczości Chełmońskiego – i o zbiorach muzeów.
Nowa ścieżka zwiedzania na wystawie

Dzięki QRpedii zwiedzający mogą na bieżąco czytać o dziełach Chełmońskiego w Wikipedii – w swoim języku i na własnym urządzeniu. To realne, darmowe narzędzie do pogłębionej edukacji na ekspozycji.
Współpraca ze społecznością

Projekt tworzy most między zespołem muzealnym a społecznością wolontariuszy i wolontariuszek Wikipedii. Muzea zyskują ambasadorów w świecie otwartej wiedzy, a społeczność – dostęp do eksperckiej wiedzy, źródeł i reprodukcji.

Jak mogą skorzystać inne instytucje kultury?

Model wypracowany przy WikiChełmoński jest przenośny i możliwy do dostosowania do innych wystaw, kolekcji i projektów muzealnych.

We współpracy z instytucją kultury Wikimedia Polska może:

Pomóc wybrać temat i zakres działań

np. monograficzna wystawa, kolekcja stała, wybrany dział zbiorów, jubileusz instytucji.
Przygotować plan obecności w projektach Wikimedia

lista artykułów w Wikipedii, zakres prac w Wikidanych, plan digitalizacji i udostępnienia reprodukcji w Wikimedia Commons.
Przeszkolić zespół

szkolenia z edytowania Wikipedii i projektów siostrzanych, zrozumiałe dla osób bez doświadczenia technicznego.
Zaplanować działania promujące wystawę

wspólne wydarzenia (edytony, oprowadzania dla społeczności), teksty na stronę muzeum, działania w mediach społecznościowych.
Wdrożyć elementy takie jak QRpedia

zaprojektować i wdrożyć kody QR prowadzące do artykułów w Wikipedii, jako dodatkową ścieżkę zwiedzania.

Dla instytucji kultury oznacza to połączenie działań programowych, edukacyjnych i promocyjnych w jednym, spójnym projekcie.

📌 Maj 2025:

szkolenie dla pracowników Muzeum Narodowego w Krakowie – poprawa i uzupełnianie treści Wikipedii (dokładna data zostanie ustalona z MNK)
szkolenie online poświęcone tłumaczeniom haseł – dokładna data zostanie podana w późniejszym terminie

📌 Czerwiec 2025:

webinar podsumowujący akcję i omówienie efektów – dokładna data zostanie podana w późniejszym terminie

Dla kogo jest WikiChełmoński jako model współpracy?

Ten sposób pracy szczególnie dobrze sprawdzi się w instytucjach, które:

organizują wystawy monograficzne lub duże projekty badawczo-konserwatorskie,
chcą zadbać o długie życie wystawy – także po jej zakończeniu,
budują lub rozwijają strategię cyfrową,
są zainteresowane włączaniem treści w Wikipedii i projektach siostrzanych do swoich działań edukacyjnych i komunikacyjnych,
chcą w praktyce realizować ideę otwartej kultury i dostępności cyfrowej.

Chcecie podobnych efektów?

Jeśli Twoja instytucja planuje wystawę lub projekt wokół ważnej postaci, kolekcji czy zjawiska – możemy wspólnie zaprojektować działania w Wikipedii, Wikidanych i Wikimedia Commons, a także pomóc wdrożyć takie rozwiązania jak QRpedia.
Kontakt w sprawie współpracy:
- Kamila Neuman – menadżerka ds. otwartej kultury, koordynatorka projektu WikiChełmoński
  
  kamila.neuman@wikimedia.pl
- Stowarzyszenie Wikimedia Polska
  
  kontakt@wikimedia.pl

Podsumowanie

Wystawy to doskonała okazja do dzielenia się wiedzą. Współpraca instytucji kultury, społeczności edytorskiej i partnerów edukacyjnych umożliwia tworzenie rzetelnych, dostępnych treści, które zwiększają globalną widoczność dziedzictwa kulturowego.
Wikipedia, jako narzędzie wspierające działania muzealne, może być z powodzeniem uwzględniana już na etapie planowania ekspozycji – wzbogacając jej kontekst i trwałość.

🔗 Więcej informacji:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikiprojekt:GLAM/WikiChełmoński

📣 Obserwuj profile:
FB: Wikimedia Polska, Polska Wikipedia, GLAM-Wiki Polska, MNK, MNP

IG: @wikimedia_polska_wikipedia, @thenationalmuseuminkrakow, @muzeum_narodowe_poznan