fot. Matylda Kłos
Pod tym przewrotnie “clickbaitowym” tytułem kryje się podsumowanie konferencji Open Knowledge: Wikimedia & Research in the CEE Region, która odbyła się 8-10 października na terenie Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Wydarzenie współorganizowały Wikimedia Polska, Wikimedia Ukraina oraz Uniwersytet Śląski. Wzięło w nim udział około 125 osób z 20 krajów, przede wszystkim z Europy Środkowo-Wschodniej. Osoby uczestniczące reprezentowały tak społeczność Wikimedia, jak i środowisko akademickie, byli to badacze i badaczki, wolontariuszki i wolontariusze, bibliotekarze i bibliotekarki, edukatorzy i edukatorki, osoby studiujące. Organizację konferencji wspierał też Wikimedia CEE Hub, a finansowana była z grantu na wydarzenia Fundacji Wikimedia.
W ramach konferencji odbyło się niemal 40 prezentacji ustnych i 20 prezentacji posterowych. Prezentacje poświęcone były m.in. współpracy między naukowcami a społecznością Wikimedia, wykorzystaniu projektów Wikimedia w badaniach i edukacji, walce z dezinformacją oraz szansom i wyzwaniom związanym z otwieraniem nauki czy z rozwojem sztucznej inteligencji. Program uzupełniły trzy praktyczne warsztaty, panel dyskusyjny „Nowe spojrzenie na otwartą wiedzę: połączenie codziennej praktyki z działaniami rzeczniczymi” oraz sesja strategiczna poświęcona kolejnym krokom na rzecz rozwoju współpracy wokół otwartej wiedzy w regionie.
fot. Matylda Kłos
fot. Matylda Kłos
Jak powstał pomysł na takie przedsięwzięcie?
Było to dla nas pierwsze takie przedsięwzięcie o tematyce związanej z nauką i badaniami, na skalę regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Mieliśmy określone cele, ale samo przedsięwzięcie było trochę eksperymentem. Planując konferencję, rozważaliśmy wydarzenie o bardziej okrojonej tematyce - być może tylko Wikidane, albo tylko otwarta nauka w kontekście Wikimediów. Takie skupione wydarzenia mają duży sens by zebrać grupy zainteresowane konkretnym tematem, ale zdecydowaliśmy się pójść szerzej. Nasze doświadczenia wskazywały, że w Polsce osoby związane ze światem nauki w kontekście Wiki działają w sposób zróżnicowany i rozproszony, więc trochę niewykorzystany jest potencjał wymiany doświadczeń, wzajemnej inspiracji czy łączenia sił we współpracy. Zastanawialiśmy się, czy inni afilianci są w podobnej sytuacji. Świetną decyzją było w tym wypadku rozpoczęcie współpracy z Wikimedia Ukraina, którzy mieli już na koncie wartościowe doświadczenia - własną krajową konferencję badawczą, i obserwacje oraz motywacje podobne do naszych. Bardzo cieszyło nas też wsparcie Uniwersytetu Śląskiego, zaoferowanie przestrzeni i przede wszystkim zaufanie, jakim obdarzyli organizację pozarządową we współorganizacji konferencji naukowej.
fot. Olimpia Orządała
Co się udało?
Pozwolę sobie przywołać kilka komentarzy od osób, które wzięły udział w konferencji. Część z nich przetłumaczona jest z języka angielskiego lub ukraińskiego.
“Najcenniejszym aspektem była możliwość nawiązania kontaktu z Wikimedianami z różnych społeczności, zapoznania się z ich punktami widzenia i doświadczeniami oraz poznania inicjatyw, z którymi w innym przypadku mogł(a)bym się nie zetknąć. Ta wymiana poglądów pomogła mi lepiej zrozumieć wyzwania i możliwości występujące w poszczególnych społecznościach oraz zainspirowała mnie do nowych pomysłów na przyszłą współpracę.”
“Wybór wystąpień, zróżnicowana publiczność oraz atmosfera współpracy między różnymi dyscyplinami (i różnymi stylami pracy) – wszystko to przyczyniło się do stworzenia konstruktywnej atmosfery. Doceniam również to, jak dobrze udokumentowana jest ta konferencja. Nie mogę się doczekać, aby obejrzeć nagrania i zapoznać się ze wszystkimi materiałami.”
“Najcenniejszym doświadczeniem było uświadomienie sobie znaczenia badań lokalnych. (...) Niemal każdy prelegent miał coś ciekawego do przekazania. Wciąż jestem w drodze do domu, ale mam już kilka pomysłów, które zamierzam wdrożyć w mojej placówce edukacyjnej.”
fot. Olimpia Orządała
fot. Matylda Kłos
Ważnym dla nas aspektem była wielojęzyczność konferencji: chcieliśmy podkreślić międzynarodowy charakter wydarzenia przez tłumaczenie symultaniczne większości programu na trzy języki: polski, angielski i ukraiński.
“To było fantastyczne doświadczenie! Ponieważ znam tylko angielski, tłumaczenie symultaniczne znacznie ułatwiło mi śledzenie prezentacji w języku polskim i ukraińskim oraz lepsze zrozumienie sytuacji w tych społecznościach. Wcześniej brałem/am już udział w prezentacjach tych społeczności, ale głównie w języku angielskim. Zapoznanie się z różnymi punktami widzenia większej liczby członków tych społeczności w ich własnych językach pozwoliło mi głębiej zrozumieć tę tematykę.”
“Dzięki tłumaczeniu mogłam w pełni wysłuchać wystąpień po ukraińsku, i sama mogłam wygłosić swoje w języku, z którym mi najwygodniej, czyli w polskim. Tłumaczenie mojego wystąpienia musiało być doskonałe, bo dostałam bardzo cenny feedback również od osób niemówiących po polsku.”
Czego się nauczyliśmy, jakie są efekty?
Na poziomie operacyjnym, jako zespół nauczyliśmy się wiele jeśli chodzi o współpracę z różnorodnymi partnerami i współorganizatorami przy tak dużym wydarzeniu. Dużo wysiłku włożone było w zaangażowanie osób ze społeczności w proces organizacji: jako komisja stypendialna i programowa, moderatorzy sesji czy zespół bezpiecznej przestrzeni. Bardzo doceniamy czas i pracę wszystkich zaangażowanych osób.
Jest zbyt wcześnie by mówić o efektach wydarzenia, ale na podstawie kwestionariusza ewaluacyjnego na pierwszy plan wysuwają się pewne trendy docenione przez osoby uczestniczące:
Wzmocnienie sieci współpracy badawczych: osoby uczestniczące nawiązały nowe kontakty, odnowiły istniejące relacje oraz zidentyfikowały możliwości przyszłych badań i współpracy, zwłaszcza w Europie Środkowej i Wschodniej.
Łączenie społeczności: Wydarzenie połączyło społeczność Wikimediów, badaczy_czki akademickich, biblioteki, instytucje GLAM oraz praktyków otwartej nauki, umożliwiając wymianę między różnymi dyscyplinami i środowiskami.
Budowanie integracyjnej i aktywnej społeczności: Wielojęzyczny charakter uczestnictwa, dostęp w trybie hybrydowym, nieformalne interakcje oraz atmosfera współpracy pomogły uczestnikom poczuć się częścią społeczności i zmotywowały ich do wniesienia wkładu.
Szczególnie ważnym wnioskiem było dla nas to, że w kilku odpowiedziach opisano przejście od biernego uczestnictwa do aktywnego zaangażowania. Uczestnicy wyrazili zamiar zainicjowania projektów, prowadzenia własnych badań, nawiązania współpracy oraz większego zaangażowania się w społeczność badawczą Wikimedii.
Jeśli chodzi o program konferencji i rolę w spajaniu społeczności, takie wydarzenie pozwala też trochę zmienić postrzeganie Wikimediów w świecie akademickim - jesteśmy oddolnym ruchem, z innymi tradycjami instytucjonalnymi, ale jednak pełnimy istotną rolę w szerszym ekosystemie otwierania nauki. Również dla nas wydarzenie zaowocowało nowymi pomysłami na współpracę!
Co dalej?
Pierwszym krokiem było dla nas wziąć głęboki oddech. Z jednej strony chcemy wykorzystać siłę rozpędu po konferencji, ale nie chcemy się spieszyć. Na pewno nie chcemy duplikować ważnych istniejących już inicjatyw jak chociażby WikiWorkshop, Research Newsletter czy globalna lista mailingowa Wikimedia-Research. Chcemy zastanowić się, co można zrobić w naszym regionie. Mamy już pewne pomysły, ale mamy też ogromną ilość informacji z kilkudziesięciu ankiet ewaluacyjnych i z sesji strategicznej zwieńczającej konferencję. Chcemy to przekuć w opracowanie na temat tego jakie są potrzeby, wyzwania, i co można robić dalej. Planujemy też dalsze webinary o tematyce okołonaukowej. Wyczekujcie więc dalszych informacji!
Nie było Cię na konferencji i masz chęć nadrobić zaległości? Nic straconego, nagrania wystąpień są już dostępne na kanale YouTube Wikimedia Polska lub na playliście:
Zdjęcia i materiały z prezentacji znaleźć można na Wikimedia Commons:
Zdjęcia i materiały na Wikimedia CommonsInformacje dodatkowe
Patronat honorowy nad konferencją objęli:
- Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Marcin Kulasek
- Wojewoda Śląski, Marek Wójcik
- Rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Profesor dr hab. Ryszard Koziołek
- Polski Komitet do spraw UNESCO
- Prezes Polskiej Akademii Nauk, Profesor Marek Konarzewski
- Prezydent Miasta Katowice Marcin Krupa
- NASK - Państwowy Instytut Badawczy
Konferencję wsparło również szerokie grono partnerów instytucjonalnych, pomagających w komunikacji i dotarciu do szerszego grona odbiorców:
Patronat medialny nad konferencją objęło Forum Akademickie.
