<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Archiwa Wolna wiedza - Wikimedia Polska</title>
	<atom:link href="https://wikimedia.pl/category/wolna-wiedza/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://wikimedia.pl/category/wolna-wiedza/</link>
	<description>Wikimedia Polska to organizacja non profit, która wspiera rozwój polskiej Wikipedii i jej projektów siostrzanych (Wikisłownik, Wikiźródła, Wikidane, Wikimedia Commons i inne).</description>
	<lastBuildDate>Tue, 09 Jun 2026 14:46:35 +0000</lastBuildDate>
	<language>pl-PL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.5</generator>

<image>
	<url>https://wikimedia.pl/wp-content/uploads/2022/05/cropped-favicon-32x32.png</url>
	<title>Archiwa Wolna wiedza - Wikimedia Polska</title>
	<link>https://wikimedia.pl/category/wolna-wiedza/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Wikipedia a sprawa bezpieczeństwa</title>
		<link>https://wikimedia.pl/2026/06/09/wikipedia-bezpieczenstwo-informacyjne-infrastruktura-krytyczna/</link>
					<comments>https://wikimedia.pl/2026/06/09/wikipedia-bezpieczenstwo-informacyjne-infrastruktura-krytyczna/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Grzegorz Kopaczewski]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 09 Jun 2026 13:54:31 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Społeczność Wikimedia]]></category>
		<category><![CDATA[Wolna wiedza]]></category>
		<category><![CDATA[AI i LLM]]></category>
		<category><![CDATA[bezpieczeństwo informacyjne]]></category>
		<category><![CDATA[dezinformacja]]></category>
		<category><![CDATA[Wikipedia]]></category>
		<category><![CDATA[wolna wiedza]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://wikimedia.pl/?p=15849</guid>

					<description><![CDATA[<p>Po ponad dwóch dekadach mozolnej pracy nad procedurami współdziałania społeczności, mechanizmami weryfikowania i zatwierdzania informacji, po zmaganiach ze zorganizowanymi działaniami dezinformacyjnymi – Wikipedia stała się nie tylko ważną częścią infosfery, ale jednym z fundamentów jej bezpieczeństwa. W czasie wojny informacyjnej jest de facto częścią infrastruktury krytycznej.</p>
<p>Artykuł <a href="https://wikimedia.pl/2026/06/09/wikipedia-bezpieczenstwo-informacyjne-infrastruktura-krytyczna/">Wikipedia a sprawa bezpieczeństwa</a> pochodzi z serwisu <a href="https://wikimedia.pl">Wikimedia Polska</a>.</p>
]]></description>
			<style id="elementor-post-15849">.elementor-15849 .elementor-element.elementor-element-5f39a4f{--display:flex;}.elementor-15849 .elementor-element.elementor-element-e07f543.xpro-widget-bg-overlay:before{transition:background 0.3s;}.elementor-15849 .elementor-element.elementor-element-7d5bbb6{--display:flex;--flex-direction:column;--container-widget-width:100%;--container-widget-height:initial;--container-widget-flex-grow:0;--container-widget-align-self:initial;--flex-wrap-mobile:wrap;}</style>							<content:encoded><![CDATA[		<div data-elementor-type="wp-post" data-elementor-id="15849" class="elementor elementor-15849">
				<div class="elementor-element elementor-element-5f39a4f e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="5f39a4f" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
				<div class="elementor-element elementor-element-e07f543 elementor-widget elementor-widget-text-editor" data-id="e07f543" data-element_type="widget" data-e-type="widget" data-widget_type="text-editor.default">
				<div class="elementor-widget-container">
									<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Wikipedia jako infrastruktura krytyczna – bezpieczeństwo informacyjne w czasach dezinformacji</title>
<meta name="description" content="Po 25 latach Wikipedia stała się fundamentem bezpieczeństwa infosfery. Dowiedz się, dlaczego w dobie wojen informacyjnych jest infrastrukturą krytyczną.">
<link rel="preconnect" href="https://fonts.googleapis.com">
<link href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Lora:ital,wght@0,400;0,700;1,400&#038;family=Inter:wght@400;500;600&#038;display=swap" rel="stylesheet">
<style>
*, *::before, *::after { box-sizing: border-box; margin: 0; padding: 0; }

:root {
  --c-text: #1a1a1a;
  --c-muted: #555;
  --c-subtle: #888;
  --c-bg: #fff;
  --c-surface: #f7f6f2;
  --c-border: #e4e2da;
  --c-accent: #3a6ea8;
  --c-accent-light: #e8f0fb;
  --c-accent-mid: #1a4a80;
  --c-tag-bg: #eef4fc;
  --c-tag-text: #1a4a80;
  --c-gold: #c9922a;
  --c-gold-light: #fdf6e8;
  --c-gold-border: #e8c97a;
}

/* dark mode wyłączony – strona zawsze jasna */

body {
  font-family: 'Inter', system-ui, sans-serif;
  color: var(--c-text);
  line-height: 1.75;
  font-size: 17px;
  -webkit-text-size-adjust: 100%;
}

a { color: var(--c-accent); text-decoration: underline; text-underline-offset: 3px; }
a:hover { color: var(--c-accent-mid); }

/* HEADER – ukryty w WP (WP ma własny nagłówek) */
.site-header { display: none; }

/* POST WRAP – 100% szerokości bez własnych ograniczeń;
   WP kontroluje kolumnę treści przez swój kontener */
.post-wrap {
  width: 100%;
  max-width: 100%;
  margin: 0;
  padding: 0;
}

/* META */
.post-meta {
  display: flex;
  align-items: center;
  gap: 0.6rem;
  flex-wrap: wrap;
  margin-bottom: 1.5rem;
}
.tag {
  font-size: 12px;
  font-weight: 500;
  background: var(--c-tag-bg);
  color: var(--c-tag-text);
  padding: 3px 10px;
  border-radius: 20px;
  letter-spacing: 0.02em;
}
.post-date, .post-readtime { font-size: 13px; color: var(--c-subtle); }
.post-readtime::before { content: "·"; margin-right: 0.6rem; }

/* TITLE & LEAD – H1 renderowany przez WP, styl opcjonalny */
h1.post-title, .entry-title {
  font-family: 'Lora', Georgia, serif;
  line-height: 1.25;
  letter-spacing: -0.02em;
  margin-bottom: 1.3rem;
}
.post-lead {
  font-size: 1.08rem;
  line-height: 1.72;
  color: var(--c-muted);
  border-left: 3px solid var(--c-accent);
  padding-left: 1.1rem;
  margin-bottom: 2.5rem;
  font-style: italic;
  font-family: 'Lora', Georgia, serif;
}

/* IMAGES */
figure { margin: 2rem 0; width: 100%; }
figure img {
  width: 100%;
  height: auto;
  border-radius: 8px;
  display: block;
  background: var(--c-surface);
}
figcaption {
  font-size: 12px;
  color: var(--c-subtle);
  text-align: center;
  margin-top: 0.5rem;
  line-height: 1.5;
  padding: 0 0.5rem;
}
figcaption a { color: var(--c-subtle); }

/* HEADINGS */
.post-body h2 {
  font-family: 'Lora', Georgia, serif;
  font-size: clamp(1.2rem, 2.5vw, 1.4rem);
  font-weight: 700;
  margin: 2.8rem 0 0.9rem;
  line-height: 1.35;
  padding-top: 0.5rem;
  border-top: 2px solid var(--c-border);
}
.post-body p { margin-bottom: 1.25rem; }

/* STAT STRIP */
.stat-strip {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
  gap: 1px;
  background: var(--c-border);
  border: 1px solid var(--c-border);
  border-radius: 10px;
  overflow: hidden;
  margin: 2.5rem 0;
  width: 100%;
}
.stat-item {
  background: var(--c-surface);
  padding: 1.4rem 0.8rem;
  text-align: center;
  min-width: 0;
}
.stat-num {
  font-size: clamp(1.6rem, 4vw, 2rem);
  font-weight: 700;
  font-family: 'Lora', serif;
  color: var(--c-accent);
  display: block;
  line-height: 1.1;
  margin-bottom: 0.35rem;
  opacity: 0;
  transform: translateY(8px);
  transition: opacity 0.6s ease, transform 0.6s ease;
  word-break: keep-all;
}
.stat-num.visible { opacity: 1; transform: translateY(0); }
.stat-label {
  font-size: clamp(11px, 2vw, 13px);
  color: var(--c-subtle);
  line-height: 1.4;
}

/* CALLOUT */
.callout {
  background: var(--c-accent-light);
  border-left: 3px solid var(--c-accent);
  border-radius: 0 8px 8px 0;
  padding: 1rem 1.25rem;
  margin: 2rem 0;
  font-size: 0.97rem;
}
.callout-label {
  font-size: 11px;
  font-weight: 600;
  text-transform: uppercase;
  letter-spacing: 0.08em;
  color: var(--c-accent-mid);
  margin-bottom: 0.45rem;
  display: block;
}

/* PRINCIPLES */
.principles {
  margin: 2.5rem 0;
  display: flex;
  flex-direction: column;
}
.principle-item {
  display: grid;
  grid-template-columns: 48px 1fr;
  gap: 0 1rem;
  align-items: start;
  padding: 1.2rem 0;
  border-bottom: 1px solid var(--c-border);
  opacity: 0;
  transform: translateX(-12px);
  transition: opacity 0.5s ease, transform 0.5s ease;
}
.principle-item:last-child { border-bottom: none; }
.principle-item.visible { opacity: 1; transform: translateX(0); }
.principle-num {
  width: 40px;
  height: 40px;
  border-radius: 50%;
  background: var(--c-accent-light);
  border: 1.5px solid var(--c-accent);
  display: flex;
  align-items: center;
  justify-content: center;
  font-size: 15px;
  font-weight: 700;
  color: var(--c-accent-mid);
  flex-shrink: 0;
  font-family: 'Lora', serif;
  margin-top: 2px;
}
.principle-content h3,
.principle-title {
  font-size: 1rem;
  font-weight: 600;
  margin-bottom: 0.3rem;
  color: var(--c-text);
  padding-top: 0.5rem;
}
.principle-content p {
  font-size: 0.93rem;
  color: var(--c-muted);
  margin-bottom: 0;
  line-height: 1.65;
}

/* BLOCKQUOTE */
blockquote {
  font-family: 'Lora', Georgia, serif;
  font-style: italic;
  font-size: 1.1rem;
  line-height: 1.7;
  color: var(--c-muted);
  border-left: 4px solid var(--c-gold);
  padding: 0.8rem 1.4rem;
  margin: 2rem 0;
  background: var(--c-gold-light);
  border-radius: 0 8px 8px 0;
}

/* LINKS SECTION */
.links-section {
  margin-top: 3rem;
  padding: 1.5rem;
  background: var(--c-surface);
  border-radius: 10px;
  border: 1px solid var(--c-border);
}
.links-label {
  font-size: 0.85rem;
  text-transform: uppercase;
  letter-spacing: 0.07em;
  color: var(--c-subtle);
  margin-bottom: 0.9rem;
  font-weight: 600;
}
.link-item {
  display: flex;
  align-items: flex-start;
  gap: 0.7rem;
  padding: 0.6rem 0;
  border-bottom: 1px solid var(--c-border);
  text-decoration: none;
  color: var(--c-text);
}
.link-item:last-child { border-bottom: none; }
.link-item:hover .link-title { color: var(--c-accent); text-decoration: underline; }
.link-icon {
  width: 32px;
  height: 32px;
  border-radius: 6px;
  background: var(--c-accent-light);
  display: flex;
  align-items: center;
  justify-content: center;
  flex-shrink: 0;
  margin-top: 2px;
}
.link-icon svg { width: 16px; height: 16px; }
.link-title { font-size: 0.93rem; font-weight: 500; color: var(--c-accent); }
.link-desc { font-size: 12px; color: var(--c-subtle); margin-top: 1px; }

/* CTA */
.post-cta {
  margin-top: 3rem;
  padding: 1.8rem;
  background: var(--c-accent-light);
  border-radius: 12px;
  border: 1px solid var(--c-border);
  text-align: center;
}
.post-cta p {
  font-size: 1rem;
  color: var(--c-muted);
  margin-bottom: 1.1rem;
  font-style: italic;
  font-family: 'Lora', serif;
}
.btn {
  display: inline-block;
  background: var(--c-accent);
  color: #fff;
  font-size: 14px;
  font-weight: 600;
  padding: 0.65rem 1.6rem;
  border-radius: 6px;
  text-decoration: none;
  transition: background 0.15s, transform 0.1s;
}
.btn:hover { background: var(--c-accent-mid); color: #fff; transform: translateY(-1px); }

/* AUTHOR BOX – białe tło, zdjęcie okrągłe */
.author-box {
  margin-top: 3rem;
  border-radius: 12px;
  overflow: hidden;
  border: 1.5px solid var(--c-gold-border);
  background: #fff;
}
.author-box-inner {
  display: flex;
  align-items: center;
  gap: 1.5rem;
  padding: 1.4rem 1.6rem;
  background: #fff;
}
.author-photo {
  width: 90px;
  height: 90px;
  border-radius: 50%;
  object-fit: cover;
  flex-shrink: 0;
  border: 2px solid var(--c-gold-border);
  display: block;
}
.author-name {
  font-size: 1.05rem;
  font-weight: 700;
  color: #1a1a1a;
  margin-bottom: 0.15rem;
  font-family: 'Lora', serif;
}
.author-role {
  font-size: 11px;
  font-weight: 600;
  text-transform: uppercase;
  letter-spacing: 0.07em;
  color: var(--c-gold);
  margin-bottom: 0.65rem;
}
.author-bio {
  font-size: 0.93rem;
  color: #555;
  line-height: 1.65;
  margin-bottom: 0;
}

/* TAGS */
.post-tags {
  margin-top: 2rem;
  display: flex;
  flex-wrap: wrap;
  gap: 0.5rem;
}


.lead-sentence {
  font-size: 1.08rem;
  font-weight: 500;
  color: var(--c-text);
  font-family: 'Lora', serif;
  font-style: italic;
  display: block;
  margin-bottom: 0.6rem;
}


.two-col {
  display: grid;
  grid-template-columns: 1fr 1fr;
  gap: 1.8rem;
  margin: 1.2rem 0;
  align-items: start;
}


.text-img-col {
  display: grid;
  grid-template-columns: 1fr 1fr;
  gap: 2rem;
  margin: 1.5rem 0;
  align-items: start;
}
.text-img-col figure {
  margin: 0;
}
.text-img-col.img-left {
  direction: rtl;
}
.text-img-col.img-left > * {
  direction: ltr;
}


.pull-quote {
  float: right;
  width: 42%;
  margin: 0.3rem 0 1rem 2rem;
  font-family: 'Lora', serif;
  font-style: italic;
  font-size: 1.1rem;
  line-height: 1.55;
  color: var(--c-accent-mid);
  border-top: 2px solid var(--c-accent);
  border-bottom: 2px solid var(--c-accent);
  padding: 0.8rem 0;
}


.chip-row {
  display: flex;
  flex-wrap: wrap;
  gap: 0.5rem;
  margin: 1rem 0 1.4rem;
}
.chip {
  background: var(--c-accent-light);
  color: var(--c-accent-mid);
  border: 1px solid var(--c-border);
  border-radius: 20px;
  font-size: 13px;
  font-weight: 500;
  padding: 4px 13px;
  white-space: nowrap;
}

/* NAPRZEMIENNE SEKCJE */
.section-block {
  padding: 2rem 0;
  margin: 0 -2rem;
  padding-left: 2rem;
  padding-right: 2rem;
}
.section-block + .section-block {
  border-top: 1px solid var(--c-border);
}
.section-light {
  background: #ffffff;
}
.section-tinted {
  background: #f4f3ef;
}
.section-block h2 {
  border-top: none;
  margin-top: 0;
  padding-top: 0;
}

/* RESPONSIVE – tablet */
/* RESPONSIVE – tablet */
@media (max-width: 900px) {
  h1.post-title { font-size: clamp(1.4rem, 4vw, 1.9rem); }
}

/* RESPONSIVE – mobile */
@media (max-width: 600px) {
  h1.post-title { font-size: 1.4rem; }


  /* Stats – pionowo na mobile, cyfra + opis w rzędzie */
  .stat-strip {
    grid-template-columns: 1fr;
    gap: 0;
  }
  .stat-item {
    border-bottom: 1px solid var(--c-border);
    padding: 0.9rem 0.75rem;
    display: flex;
    align-items: center;
    gap: 0.9rem;
    text-align: left;
  }
  .stat-item:last-child { border-bottom: none; }
  .stat-num {
    font-size: 1.9rem;
    flex-shrink: 0;
    min-width: 56px;
    text-align: center;
  }
  .stat-label { font-size: 13px; }

  .principle-item { grid-template-columns: 40px 1fr; }
  .principle-num { width: 36px; height: 36px; font-size: 14px; }

  /* Author box na mobile */
  .author-box-inner {
    flex-direction: column;
    align-items: flex-start;
    gap: 1rem;
  }
  .author-photo { width: 72px; height: 72px; }

  blockquote { font-size: 1rem; padding: 0.7rem 1rem; }
  .callout { padding: 0.9rem 1rem; }
}
</style>
</head>
<body>

<div class="post-wrap">

  <div class="post-meta">
    <span class="tag">Bezpieczeństwo informacyjne</span>
    <span class="tag">Wikipedia</span>
    <span class="post-date">2026</span>
    <span class="post-readtime">ok. 8 min czytania</span>
  </div>

  <!-- Tytuł H1 generowany automatycznie przez WordPress z pola "Tytuł wpisu" -->

  <p class="post-lead">Po ponad dwóch dekadach mozolnej pracy nad procedurami współdziałania społeczności, mechanizmami weryfikowania i zatwierdzania informacji, po zmaganiach ze zorganizowanymi działaniami dezinformacyjnymi – Wikipedia stała się nie tylko ważną częścią infosfery, ale jednym z fundamentów jej bezpieczeństwa. W czasie wojny informacyjnej jest de facto częścią infrastruktury krytycznej.</p>

  <!-- GRAFIKA GŁÓWNA -->
  <figure>
    <img decoding="async"
      src="https://wikimedia.pl/wp-content/uploads/2026/06/Wikipedia-logo-v2.svg"
      alt="Logo Wikipedii – globus z puzzli symbolizujący wolną sumę ludzkiej wiedzy"
      style="object-fit: contain; background: var(--c-surface); padding: 2.5rem; max-height: 300px;"
      onerror="this.style.display='none'"
    >
    <figcaption>
      Logo Wikipedii. Źródło: <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedia-logo-v2.svg" target="_blank" rel="noopener">Wikimedia Commons</a>, Nohat (concept), CC BY-SA 3.0
    </figcaption>
  </figure>

  <!-- STAT STRIP -->
  <div class="stat-strip" id="stats">
    <div class="stat-item">
      <span class="stat-num" data-target="60">0+</span>
      <span class="stat-label">milionów artykułów we wszystkich wersjach językowych</span>
    </div>
    <div class="stat-item">
      <span class="stat-num" data-target="330">0+</span>
      <span class="stat-label">języków, w których działa Wikipedia</span>
    </div>
    <div class="stat-item">
      <span class="stat-num" data-target="25">0+</span>
      <span class="stat-label">lat działania wolnej encyklopedii</span>
    </div>
  </div>

  <div class="post-body">

    <p class="intro-p">Po 25 latach istnienia Wikipedia stała się czymś znacznie większym niż tylko internetową encyklopedią. Jest kilka powodów, dla których Wikipedia i jej projekty siostrzane mają kluczowe znaczenie dla naszego bezpieczeństwa informacyjnego.</p>

    <div class="section-block section-light">
      <h2>Skala działań – zakres tematyczny i liczba edytorów</h2>
      <p>Celem Wikipedii jest zgromadzenie i udostępnienie sumy ludzkiej wiedzy. Tak postawiony cel definiuje ramę działań: musi ona być jak najszersza, dlatego Wikipedia operuje na poziomie uniwersalnym. Jest powszechna, wszechstronna, wspólna – jednocześnie narodowa i globalna. Tak ambitnego celu nie zrealizuje garstka osób.</p>
      <p>Dlatego codziennie setki tysięcy ludzi na całym świecie, i tysiące w Polsce, pracują pro bono, żeby dostarczyć wiarygodną, rzetelną wiedzę milionom czytelników. Zaangażowanie tysięcy aktywnych wolontariuszy powoduje, że czytelnik otrzymuje zaktualizowane, zweryfikowane, zwięzłe informacje bez emocjonalnego i wartościującego przekazu. W odróżnieniu od projektów fact-checkingowych, nastawionych na pojedyncze wybrane informacje i gaszenie „pożaru dnia&#8221;, Wikipedia przez skalę, siłę i sposób działania jest nastawiona zarówno na teraz, jak i na przyszłość. Z każdą minutą nadbudowuje gmach wiedzy, do którego codziennie zaglądają miliony w milionach spraw.</p>
    </div>

    <div class="section-block section-tinted">
      <h2>Wikipedia i bezpieczeństwo informacyjne – wartość symbolu</h2>
      <p>Siła marki Wikipedii powoduje, że jest ona ważnym źródłem wiedzy dla kluczowych grup odbiorców. Wikipedyści i wikipedystki ciągłym ulepszaniem projektu, poświęceniem i społecznikowskim nastawieniem wspięli się na bardzo wysoki poziom społecznego zaufania. Dzięki temu dostarczają wiedzę i informacje nie tylko czytelnikom indywidualnym, ale i mediom. W tym medium, które być może będzie dominującym kanałem komunikacyjnym przyszłości – czyli technologii AI.</p>
      <p>Różne siły próbują oddziaływać na przekaz podawany przez modele językowe (LLM). Najprościej radzą sobie z tym właściciele firm oferujących usługi modeli LLM. Jak łatwo przesunąć suwak sentymentu w takim kanale informacji, udowadnia <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Grok_(chatbot)" target="_blank" rel="noopener">sprawa Groka</a> i przestawienie jego narracji przez inżynierów (lub właściciela) na skrajne poglądy. Prosta sprawa: przesuwamy suwak i oto narrator, który sprawiał wrażenie rozsądnego rozmówcy, po chwili deklaruje się jako MechaHitler, obraża ludzi i wzywa do rozwiązania problemów metodami z III Rzeszy. Tu zmiana narracji była radykalna, dlatego łatwa do zauważenia. Co jednak w przypadku, gdy bardziej rozsądny właściciel/operator LLM-a będzie stopniowo, subtelnie zmieniał położenie suwaka sentymentu? Czy po pięciu-dziesięciu latach zauważymy, że większość użytkowników mówi językiem i poglądami właściciela usługi? Czy tak wsiąkniemy w treści tego języka, że uznamy je za oczywiste?</p>
      <div class="callout">
        <span class="callout-label">Warto wiedzieć</span>
        Drugi sposób oddziaływania na LLM-y to sączenie im treści, które wpłyną na jego przekaz. Polega to na tworzeniu setek tysięcy, milionów artykułów, stron www, publikacji, w których udając bezstronność subtelnie wykładamy jeden punkt widzenia. Wymaga to ogromnych nakładów finansowych, technologicznych, ludzkich i oczywiście czasu. Potrzeba zaangażowania tysięcy pracowników, żołnierskiej dyscypliny i żelaznej kontroli. Na taką formę działania mogą sobie pozwolić nieliczni gracze. Wiemy, że <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Pravda_network" target="_blank" rel="noopener">taką metodę stosuje państwo rosyjskie</a>.
      </div>
      <figure>
        <img decoding="async" src="https://wikimedia.pl/wp-content/uploads/2026/06/55_Savushkina_Street-scaled.jpg"
             alt="Dawny budynek Agencji Badań Internetowych przy ulicy Sawuszkina w Petersburgu – rosyjska fabryka trolli"
             loading="lazy" onerror="this.style.display='none'">
        <figcaption>Dawny budynek Agencji Badań Internetowych, nazywany rosyjską fabryką trolli, przy ulicy Sawuszkina w Sankt Petersburgu w Rosji. Źródło: <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:55_Savushkina_Street.jpg" target="_blank" rel="noopener">Wikimedia Commons</a>, CC BY-SA 4.0</figcaption>
      </figure>
      <blockquote>Wikipedia wpływa na LLM-y na podobnej zasadzie – poprzez miliony artykułów. Ale jakże odmienny jest punkt wyjścia, cel i metody działania. Wikipedyści to społeczność zróżnicowana pod każdym względem – politycznym, klasowym, narodowym, płciowym, zawodowym – a nie dobrani przez tajne służby kandydaci o „właściwych poglądach&#8221;.</blockquote>
      <p>Wikipedyści dążą do przekazania sumy ludzkiej wiedzy. Celem nie jest przekonywanie czytelników do danych poglądów. To nie służbiści jednego reżimu, którym płaci się za celowe wprowadzanie w błąd, ale pracujący pro bono i wspólnie ludzie, którzy kierują się zasadą konsensusu i neutralności. Ich praca jest zorganizowana w transparentny proces. Każdy może sprawdzić, co i kiedy dany Wikipedysta zrobił, kogo poprawił, kto poprawił jego, na jakie źródła się powołał. Ba! Każdy może sam zacząć edytować i poprawiać innych. To sprawia, że Wikipedia jest nie tylko jednym z zaufanych źródeł, ale jest niezbędna dla wiarygodności informacji przekazywanej przez nowe media. Infosfera przyszłości będzie bezpieczniejsza z Wikipedią.</p>
      <figure>
        <img decoding="async" src="https://wikimedia.pl/wp-content/uploads/2026/06/Wikimedia_Foundation_Servers-8055_13-scaled.jpg"
             alt="Serwerownia Wikimedia Foundation – fizyczna infrastruktura Wikipedii i projektów siostrzanych"
             loading="lazy" onerror="this.style.display='none'">
        <figcaption>Serwerownia Wikimedia Foundation. Źródło: <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Foundation_Servers-8055_13.jpg" target="_blank" rel="noopener">Wikimedia Commons</a>, Victorgrigas, CC BY-SA 3.0</figcaption>
      </figure>
    </div>

    <div class="section-block section-light">
      <h2>Niezależność od mechanizmów rynkowych</h2>
      <p>Wikipedia działa na zasadach non-profit. Nie zabiega o interes akcjonariuszy, bo nie ma akcjonariuszy. Jest wolna od reklam – jednym słowem niezależna od nacisku ekonomicznego. Rzecz jasna utrzymanie modelu działania i infrastruktury kosztuje, i to sporo, ale hojne serca darczyńców są dowodem na to, że nie tylko tak się da, ale właśnie tak należy to robić. Darczyńcy nie uzależniają wpłat od właściwego politycznie przekazu, a czytelnicy mają pewność, że nie są profilowani i ich uwagą nie steruje algorytm, który chce im coś sprzedać.</p>
      <p>Wikipedia jest wolna od kaprysów i poglądów właściciela, nacisków politycznych i ekonomicznych. I taka właśnie powinna być infrastruktura wiedzy – i każda inna infrastruktura. To warunek bezpieczeństwa i jej sprawnego działania.</p>
    </div>

    <div class="section-block section-tinted">
      <h2>Doświadczenie w walce z dezinformacją</h2>
      <p>Neutralność, różnorodność, konsensus oraz źródła, źródła, źródła. Wartości i mechanizmy, które kierują aktywnością społeczności Wikipedii, czynią ją kluczowym graczem w walce z dezinformacją.</p>
      <p>Podstawą informacji są źródła. Bez powołania na źródło nie umieścimy w Wikipedii żadnej nowej informacji. Wiarygodność i rzetelność źródła jest przedmiotem ciągłych rozmów i dyskusji. W ocenie wiarygodności pomaga fakt dużego zróżnicowania społeczności. Różne doświadczenia i odmienne poglądy pozwalają spojrzeć na sprawę z wielu punktów widzenia. Zasada konsensusu powoduje, że te różne osoby, aby wykonać swoją misję, powinny razem podjąć wysiłek na rzecz sformułowania przekazu w sposób maksymalnie zbliżony do obecnego stanu wiedzy, a jednocześnie, zgodnie z zasadą neutralności, powinien być to przekaz wolny od wartościowania, opinii i twórczości własnej.</p>
      <p>Neutralność, dążenie do konsensusu, różnorodność oraz powołanie na źródła to nie tylko wartości i mechanizmy – to warunki działania projektu i w projekcie. I to te warunki powodują, że Wikipedyści jako pierwsza duża cyfrowa społeczność podjęli walkę z dezinformacją, wykształcili metody tej walki i umiejętnie je zastosowali. Ich wieloletnie doświadczenie na tym polu jest niezwykle cennym zasobem w czasach informacyjnych wojen.</p>
    </div>

    <div class="section-block section-light">
      <h2>Wikipedia daje bezpieczeństwo temu, co kruche – pamięci i tożsamości</h2>
      <p>Powszechność internetowej encyklopedii, jej popularność i zaufanie, jakie otrzymuje od czytelników, sprawiły, że Wikipedia stała się bezpiecznym miejscem dla tego, co małe, zagrożone zniszczeniem lub zapomnieniem. Wikipedia to ogromne zasoby wiedzy o lokalnych zwyczajach i historii małych społeczności. Dzięki łatwemu dostępowi do informacji o tym dziedzictwie podtrzymanie jego żywotności jest łatwiejsze.</p>
      <p>Wikipedyści przeczesywali biblioteki i archiwa w poszukiwaniu niskonakładowych pism etnograficznych, historycznych, czytali niszowe publikacje i przekazywali zawartą tam wiedzę wszystkim chętnym. Teraz ta wiedza jest na wyciągnięcie ręki, dla każdego. Niematerialne dziedzictwo i lokalna historia są bezpieczniejsze. Podobnie ma się rzecz z małymi językami. Dla wielu z nich Wikipedia stanowi kluczową część korpusu. To także dzięki Wikipedii ciągle żyją.</p>
      <p>Wreszcie środowisko wiki oferuje dodatkowe, darmowe zabezpieczenie zasobów instytucji, które nie mają środków na rozbudowę serwerów. Małe muzea i instytuty są w posiadaniu tysięcy zdjęć, przedmiotów, dzieł sztuki, których cyfrowe kopie mogą i dla bezpieczeństwa powinny znaleźć się w publicznie dostępnej cyfrowej przestrzeni.</p>
      <figure>
        <img decoding="async" src="https://wikimedia.pl/wp-content/uploads/2026/06/Wawrzyncowa_Huda-Soblowka-2024-0010-RIKiWK-MCD.jpg"
             alt="Wawrzyńcowe Hudy – widowiskowy obrzęd ludowy związany z kultem św. Wawrzyńca w Ujsołach na Żywiecczyźnie"
             loading="lazy" onerror="this.style.display='none'">
        <figcaption>Wawrzyńcowe Hudy to unikalny obrzęd ludowy, który łączy w sobie elementy religijne, kulturowe i społeczne. Tradycja kultywowana jest nadal w Ujsołach i okolicznych miejscowościach na Żywiecczyźnie. To widowiskowe wydarzenie, związane z kultem św. Wawrzyńca, polegające na paleniu ogromnych konstrukcji zwanych hudami. Zdjęcie załadowane na Wikimedia Commons w ramach projektu Śląskie Digitarium. Źródło: <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wawrzy%C5%84cowa_Huda-Sobl%C3%B3wka-2024-0010-RIKiWK-MCD.jpg" target="_blank" rel="noopener">Wikimedia Commons</a>, CC BY-SA 4.0</figcaption>
      </figure>
    </div>

    <div class="section-block section-tinted">
      <h2>Suwerenność informacyjna</h2>
      <p>Działania dezinformacyjne osiągnęły wysoki poziom organizacyjny, charakteryzują się świetnym rozpoznaniem socjotechnicznym, są zaawansowane technologicznie i z łatwością pokonują bariery granic państwowych i językowych. W państwie demokratycznym, w modelu społeczeństwa otwartego, odpowiedź na takie działania powinna mieścić się w ramach tegoż modelu. Powielenie rozwiązań z państwa, które jest organizatorem działań dezinformacyjnych – czyli przejęcie totalnej kontroli nad infosferą, wprowadzenie cenzury i scentralizowanie całości przekazu – byłoby porażką państwa demokratycznego.</p>
      <p>Dlatego tak ważna jest rola świadomych, aktywnych i pluralistycznych społeczności cyfrowych. Lokalne społeczności Wikipedii, w tym polska, są kluczowym graczem, bo rozumieją lokalność. Są odporne na wpływy zewnętrzne dzięki swojej liczebności, różnorodności i zasadom postępowania. Są świadome roli, jaką pełnią w społeczeństwie. Nie podlegają szefowi redakcji ani lokalnie, ani globalnie. Z tych samych przyczyn Wikipedia jest zwalczana w państwach autorytarnych i totalitarnych – model działania Wikipedii nie mieści się w zasadach działania tych państw. Zachowanie liczebności i różnorodności społeczności wikipedystów jest kluczem do wzmocnienia suwerenności informacyjnej.</p>
    </div>

    <div class="section-block section-light">
      <h2>Wspólnota i więź</h2>
      <p>Ostatecznym celem działań dezinformacyjnych jest doprowadzenie do zerwania więzi społecznych w atakowanej społeczności, wzmocnienie polaryzacji i obniżenie społecznego poziomu zaufania. Wszyscy kłamią, nie ufaj nikomu, nie współpracuj. Jesteś tylko ty i twoja rodzina, nie bądź frajerem, inni chcą cię okłamać i okraść.</p>
      <div class="callout">
        <span class="callout-label">Model Wikipedii jest dokładnie odwrotny</span>
        Współpraca, zaufanie, zakładanie dobrej woli, życzliwość, zaangażowanie na rzecz społeczeństwa bez oczekiwania zapłaty. Budowanie więzi, nie ich zrywanie. Jednoczenie wokół celu i zadań, nie polaryzowanie. Istnienie społeczności Wikipedii i jej codzienna aktywność to śmiała i skuteczna odpowiedź na potężne wysiłki w celu siania niezgody między nami.
      </div>
    </div>

  </div><!-- /post-body -->

  <!-- LINKI Z TEKSTU -->
  <div class="links-section">
    <p class="links-label">Linki z tekstu</p>
    <a class="link-item" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Grok_(chatbot)" target="_blank" rel="noopener">
      <div class="link-icon">
        <svg viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" style="color:var(--c-accent)">
          <path d="M18 13v6a2 2 0 01-2 2H5a2 2 0 01-2-2V8a2 2 0 012-2h6M15 3h6v6M10 14L21 3"/>
        </svg>
      </div>
      <div>
        <div class="link-title">Grok (chatbot) – Wikipedia EN</div>
        <div class="link-desc">Artykuł o chatbocie Grok i kontrowersyjnej zmianie jego narracji przez inżynierów xAI</div>
      </div>
    </a>
    <a class="link-item" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Pravda_network" target="_blank" rel="noopener">
      <div class="link-icon">
        <svg viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" style="color:var(--c-accent)">
          <path d="M18 13v6a2 2 0 01-2 2H5a2 2 0 01-2-2V8a2 2 0 012-2h6M15 3h6v6M10 14L21 3"/>
        </svg>
      </div>
      <div>
        <div class="link-title">Pravda network – Wikipedia EN</div>
        <div class="link-desc">Sieć rosyjskich portali dezinformacyjnych sączących treści do modeli językowych</div>
      </div>
    </a>
  </div>

  <div class="post-cta">
    <p>Infosfera przyszłości będzie bezpieczniejsza z Wikipedią. Możesz być jej częścią – każda edycja ma znaczenie.</p>
    <a href="https://pl.wikipedia.org/wiki/Pomoc:Pierwsze_kroki" class="btn" target="_blank" rel="noopener">Zacznij edytować Wikipedię →</a>
  </div>

  <div class="post-tags">
    <span class="tag">dezinformacja</span>
    <span class="tag">wolna wiedza</span>
    <span class="tag">bezpieczeństwo informacyjne</span>
    <span class="tag">Wikipedia</span>
    <span class="tag">AI i LLM</span>
    <span class="tag">suwerenność cyfrowa</span>
  </div>

  <!-- AUTHOR BOX -->
  <div class="author-box">
    <div class="author-box-inner">
      <img decoding="async"
        src="https://wikimedia.pl/wp-content/uploads/2026/04/TLO-DO-AUTHOR-autor-box-1.png"
        alt="Agnieszka Nowicka-Szopa"
        class="author-photo"
        onerror="this.style.display='none'"
      >
      <div>
        <div class="author-name">Agnieszka Nowicka-Szopa</div>
        <div class="author-role">Koordynatorka ds. komunikacji i marketingu, Wikimedia Polska</div>
        <p class="author-bio">Autorka odpowiada za publikację wpisu, opracowanie materiału graficznego oraz całościowe przygotowanie redakcyjne artykułu.</p>
      </div>
    </div>
  </div>

</div>

<script>
// Stat counters – animacja przy scroll
const statNums = document.querySelectorAll('.stat-num');
const statsObs = new IntersectionObserver((entries) => {
  entries.forEach(entry => {
    if (!entry.isIntersecting) return;
    const el = entry.target;
    const target = parseInt(el.dataset.target, 10);
    let current = 0;
    const step = Math.ceil(target / 40);
    el.classList.add('visible');
    const timer = setInterval(() => {
      current = Math.min(current + step, target);
      el.textContent = current + '+';
      if (current >= target) clearInterval(timer);
    }, 40);
    statsObs.unobserve(el);
  });
}, { threshold: 0.3 });
statNums.forEach(el => { el.textContent = '0+'; statsObs.observe(el); });

// Principles slide-in
const principleItems = document.querySelectorAll('.principle-item');
const principlesObs = new IntersectionObserver((entries) => {
  entries.forEach((entry) => {
    if (!entry.isIntersecting) return;
    const idx = Array.from(principleItems).indexOf(entry.target);
    setTimeout(() => entry.target.classList.add('visible'), idx * 120);
    principlesObs.unobserve(entry.target);
  });
}, { threshold: 0.1 });
principleItems.forEach(el => principlesObs.observe(el));
</script>

</body>
</html>								</div>
				</div>
					</div>
				</div>
		<div class="elementor-element elementor-element-7d5bbb6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent" data-id="7d5bbb6" data-element_type="container" data-e-type="container">
					<div class="e-con-inner">
					</div>
				</div>
				</div>
		<p>Artykuł <a href="https://wikimedia.pl/2026/06/09/wikipedia-bezpieczenstwo-informacyjne-infrastruktura-krytyczna/">Wikipedia a sprawa bezpieczeństwa</a> pochodzi z serwisu <a href="https://wikimedia.pl">Wikimedia Polska</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://wikimedia.pl/2026/06/09/wikipedia-bezpieczenstwo-informacyjne-infrastruktura-krytyczna/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
